فضای مجازی و خانواده

تاثیر فضای مجازی بر خانواده
فضای مجازی یکی از زمینه های مهم بروز ناهنجاری در خانواده هاست، محتویات فضای مجازی و خدمات ارائه شده در فضای مجازی موجب شده تا کاربران با تاثیرپذیری از جنبه های منفی آن انتظارات خود از جنبه های مختلف زندگی را بر خلاف واقعیت های موجود در فضای حقیقی تعریف کنند و همین امر تا حد زیادی زندگی واقعی کاربران را تحت تاثیر قرار می دهد و تبعات بسیار زیانباری برای کودکان، نوجوانان و جوانان خواهد داشت. به طور اجمالی آسیب های آسیب های مرتبط با خانواده و فضای مجازی را می توان در موارد زیر بیان نمود:

 

اعتیاد به اینترنت :
یکی از آسیب های فضای مجازی، اعتیاد به اینترنت است. اعتیاد اینترنتی نوعی اختلال روان‌شناختی- اجتماعی است که شامل نوعی وابستگی رفتاری به اینترنت است و استفاده بیمارگونه و وسواسی از اینترنت را شامل می‌شود. “از میان ۴۷ میلیون استفاده کننده از اینترنت در امریکا ۲ تا ۵ میلیون دچار اعتیاد اینترنتی شده اند و با معضلات زیادی گریبان گیر هستند” (اکبری). در ایران هم با توجه به جوانی جامعه و افزایش استفاده از تجهیزات فناورانه و ضریب نفوذ اینترنت در کشور شاهد رشد فزاینده ی استفاده از اینترنت در بین جوانان و نوجوان هستیم.

اعتیاد به اینترنت زمینه ساز آسیب های جدی تحصیلی، رفتاری، اخلاقی و اخلاقی برای کاربران است. کار‌شناسان از ۶ مشخصه برای تشخیص اعتیاد اینترنتی نام می‌ برند.

۱. برجستگی: زندگی و احساسات فرد به شدت به فضای مجازی و اینترنت وابسته شده باشد.

۲. تغییر خلق و خو: رفتار و احساسات فرد در زمان حضور در فضای مجازی و اینترنت تغییر دارد

۳. تحمل: کاربر برای کسب خلق و خوی بهتر به نیاز به استفاده از اینترنت و فضای مجازی پیدا می کند.

۴. علایم ترک: ترک استفاده از اینترنت و جدایی از فضای مجازی موجب بروز افسردگی، پرخاشگری و عدم تمرکز در کاربر می شود.

۵. کشمکش: حضور کاربر در فضای مجازی و استفاده از اینترنت زمینه ساز اختلاف و نزاع در زندگی واقعی فرد با اطرافیان شده باشد.

۶. عود: بیمار اینترنتی تمایل به از سرگیری رفتار خود پس از ترک دارد.

بحران هویت و اختلال در شکل گیری شخصیت :
فضای مجازی، عرصه ی بروز و ظهور روابط انسانی در بستر ابزارها و رسانه های اینترنتی است. کاربر در این فضا می تواند در نقش ها و شخصیت های متنوع بدون مشخص شدن هویت واقعی خود ظاهر شود، این امر موجب آسیب پذیر شدن شخصیت کاربر و تقویت شخصیت‌های چندگانه و رشد و استحکام آن در کاربر می شود، این آسیب ها به خصوص در کاربران کم سن و سال تر جدی تر خواهد بود.

تعارض ارزش ها :
زندگی فردی و اجتماعی انسانها از تغییرات فناوری تاثیرپذیر است، این موضوع یکی از دغدغه های مهم در مباحث مرتبط با خانواده و فضای مجازی است. چرا که ارزش های حاکم بر اینترنت منطبق با ارزش های غربی است و این موضوع می تواند بر سبک زندگی کاربران تاثیر گذار باشد و ارزش های حاکم بر زندگی آنها را تغییر دهد. برخی مطالعات نشان داده این تغییرات موجب کاهش پایبندی کاربران به ارزش های خانواده شده است.

گسترش ارتباطات نامتعارف میان جوانان:
فضای مجازی مجموعه ی متنوعی از ابزارهای ارتباطی را در اختیار افراد قرار می دهد، این ابزارها قابلیت استفاده ی غیرمتعارف و غیراخلاقی را نیز به کاربران می دهد، برخی کاربران با استفاده نامتعارف و ایجاد روابط پنهان در اینترنت بنیان خانواده ها را متزلل می کنند.

شکاف نسل ها :
سرعت تغییرات در فناوری به خصوص اینترنت موجب شده شکاف نسلی بین فرزندان و والدین بیشتر شود، این شکاف بر اثر تفاوت فاحش بین سواد رسانه ای و مهارت نوجوانان و جوانان با والدینشان در استفاده از فضای مجازی و ابزارهای آن است.

سوء استفاده جنسی :
انحرافات جنسی و بهره کشی جنسی از کودکان و انتشار تصاویر پورنوگرافی از طریق اینترنت از موضوعات حاد فضای مجازی و دغدغه ای جهانی است. چراکه با توسعه بیشتر اینترنت کودکان بیشتری به طور ناخواسته در معرض محتواهای خطرناک جنسی قرار می گیرند و فعالیت های مخفیانه مرتبط با فحشای کودکان افزایش خواهد یافت.

انزوای اجتماعی :
اینترنت و فضای مجازی جای دوستان و آشنایان را گرفته و جایگزین روابط فامیلی و دوستانه شده است. افرادی که زمان زیادی در فضای مجازی طی می کنند ارزش های اجتماعی را کنار می گذارند و به فعالیت های فردی روی می آورند. تحقیقات نشان داده است بین مدت زمان استفاده از اینترنت و کاهش روابط اجتماعی ارتباط معنا داری وجود دارد.

افزایش طلاق :

بنا بر تحقیقات انحام شده با ورود سریع وسایل مدرن و هوشمند همچون: موبایل،ایینترنت،کامپیوتر،ماهواره و….آمار طلاق مصوصا در ایران سیر صععودی پیدا کرد و بنیان بسیاری از خانواده ها از بین رفت.

 

 

*

*

Top